TÜRK ENSTRUMAN SÜSLEME SANATI

                Süsleme ,bazeme sanatı eski çağlardan beri insanlığın kullandığı
           ve doğada gördüğü kendine hoş gelen cisim ,şekil,objelerin            resmedilmesi ile oluşmuştur.İlk insanların mağaralarda yaptıkları
           motiflere kadar dayanır.

                    SÜSLEME: Arapça TEZYİNAT, Fransızca DECORATION adları
           altında bilinen bu güzel sanat dalının, çeşitli sanat dallarında
           ayrı, ayrı uygulama tarzları vardır.Her millet kendi anlayışı içinde,
           kendi sanat dallarına belirli ekolde, belirli renk, desen,motif ve
           figürler uygular. Kilimde, halıda ayrı, çinide, seramikte ve mimaride
           aynı uygulama arz eder, ortak olan yönleri ise milletlerin kendilerine
           has olan ekolleridir.
                    Türk Enstrüman süsleme sanatıda kendine has bir ekol içerisinde            gelişmesine devam etmektedir.
                 Bugüne kadar gelişmesi yavaş olmuş bunun nedenleri vardır,
           evet yakın zamana kadar Türk Enstrüman süsleme sanatı diye bir
           sanat dalı yoktu. Türk Milleti kendi Enstrümanını yapmıyordu. ,bir
           asıra yakın zaman içerisinde (19. y.y.'ın ikinci yarısından 20.y.y.
              ilk yarı sonlarına kadar) memleketteki azınlıklar özellikle Ermeniler
           ve Rumlar enstrüman yapar ve az da olsa süslerlerdi Ermeni ve
           Rumlar yapmış ve de süslemesinide kendi tarzlarında uygulamışlardır.                 Ondaki önceki dönemlerde ise belirgin bir süsleme sanatı
           gelişmemiştir.Türk Enstrüman yapım sanatını tamamlayan estetik
           yönde güzelleştiren ve değerini arttıran sanat dalı olması nedeniyle,
           büyük öneme hayizdir. Sazlarımızın estetiğini güzelleştiren ve sanat            değerini arttıran, süsleme sanatı, önemini her geçen gün kabul            ettirmektedir.
                 Ne yazık ki yakın zamana kadar, Türk Enstrüman yapımı ve
           süsleme sanatının olmayışı Türk Milleti için büyük bir eksiklik            olmuştur.Yapılan Enstrümanların süslemeside yine aynı yapımcıların
           görevi olması nedeniyle, konuya eğilmek zorunluluğu hasıl olmuştur.                  Süslemesi yapılmamış sazların sanat değerleride, istenilen
           seviyede olmamaktadır.Aslında enstrüman yapımcısı ayrı süsleme
           sanatçısı ayrı olmalı ki sanatalı üzerinde daha ağırlıklı durabilsinler.
                 Güzel süslenmiş, albenisi olan bir saz, hem daha çabuk alıcı
           bulur, hemde sanat değeri daha kıymetlilik arz eder.

                     Desenlerde takip edilecek prensipler:

                 Türk motif ve desenlerinden esinlenerek, Türk enstrüman
           süsleme sanatının geliştirme yoluna gidilmeli, başta Lale olmak
           üzere Gül, Menekşe ve Karanfil gibi çiçeklere büyük hayranlık
           duyan Türk Milleti özellikle kompozisyonlannda bu çiçeklere yer
           vermektedir. Fazla karışık motif ve desenlerden mümkün olduğu
           kadar kaçınmalı sadeliğe önem verilmelidir. Nasıl ki Türk kilim-
           lerinin desen ve motifleri karakteristikliğini bütün Dünya'ya kabul            ettirmişse. Enstrüman desen ve motifleride kabul ettirilmelidir.
                  Desen yapmak, beste yapmak gibi Ruh, zevk ve ilham
           işidir, yapmış olduğunuz yüzlerce desenden ancak bir kaç tanesi
           beğeni kazanır, onlarda içten gelerek, gönülden yapılan desenlerdir.

                  Klasik yapıdaki Enstrümanlara klasik desenler hazırlanmalı
           modem desenlerden kaçınmalıdır.Konuların motivize edilmesinde
           beş ayrı yol izlenmeli l. Naturel, 2. Geometrik. 3. Sembolik,
             4. Sitilize, 5. İdealist.
                  Çizilecek veya hazırlanmış olan desenlerin bir Enstrümana
           uygulanıp uygulanamayacağı göz önünde tutulmalı, çizilen ve
           seçilen motif veya desenlerin ağaca, sedefe, kemik, fildişi, ve
           bağa'ya uygulanabilmesine dikkat edilmelidir.Yukarıda adlarını
           sıraladığımız malzemelerin dışındaki malzemeleri Enstrüman
           süsleme sanatında kullanmamalıdır. Nedeni ise hem Enstrüma-
           nın sesinin etkilenmesi, hemde sanat değerinin düşük olacağıdır.
                  Türk Enstrüman süsleme sanatında desen ve motiflerin
           uygulanması, oyma, mozayik çalışması ve kakmacılık tarzlarında
           olmalıdır.
                   Kakmacılığın Almancası ÎNTARZÎYE, Fransızcası ise              MARKETRÎ'dir. Dilimizde ise her ikiside Türkçesi KAKMACILIK
             kadar süsleme sanatı diye bir sanat dalı Türk Enstrümanlarına
           uygulanmamaktaydı, nedeni ise hem gelişmemesinden, hemde
           Türk Enstrümanları yabancılar tarafından yapılmasından ileri
           geliyordu.1950 yılında başlangıç olmak üzere Türk Enstrüman
           süsleme sanatında uzun yıllar araştırma ve uygullamaları yapılmış,
           Türk Enstrüman yapım sanatıyla, süsleme sanatının birbirine
           paralel gitmesi gerekmektedir. Bu amaçla bir taraftan Enstrüman
           yapım sanatını bütün yurda yayarken, diğer taraftanda süsleme
           sanatını da ona paralel götürmeye çalışılmış. Türk Enstrüman
           süsleme sanatı için çizilmiş ve uygulanmış olan yüzlerce sarmal
           motifler, Geometrik ve kenar süsleri, yaprak ve çiçek motifleri,
           yeni bir Türk süsleme ekolunun gelişmesini sağladı(Cafer AÇIN).
           Türk motiflerinden ve desenlerinden esinlenerek çağdaş anlayış
           içerisinde çizimiş ve geliştirilmiş desenleri aynı anda yurdun
           çeşitli yerlerinde yapımlarıyla uğraşan sanatçılara Cafer Açın
           tarafından ulaştırılmıştır.
                   Bugün artık Türk Enstruman yapım sanatının yanında onun
           süsleme sanatında varlğını kabul ettirir hale gelmiştir.Genç Enstrüman            yapım sanatçılarının da yeni. yeni çizip uyguladıkları desenlerle
                 Türk Enstrüman süsleme sanatının gelişmesine katkıda            bulunmaktadırlar.

            Kaynak: Cafer Açın Enstrüman Bilimi sayfa : 428- 429