Mevlâna'nın hayatının ikinci devresinin ürünü Mesnevî'dir. Altı ciltte 26000 küsur beyiti içine
                          alan bu manzum ve muazzam eser bütün dünya düşünürlerinin, üstünde önemle durduğu,
                          doğuda, batıda fırtınalar uyandırmış bir âbidedir. Mesnevî, görünüşte, basit bir hikâyeler
                          mecmuası gibidir;  halbuki Mevlâna sırf kendi sâlikleri için yazdığı bu eserde kendi  tasavvufî
                          inanışlarını, vahdet-i vücut Pantheisme'i bu hikâyeler arasından  göstermektedir. Esasen bu
                          tarzı beyan, Şark'ın bir an'anesidir.

                          Menakıb-ül-ârifin yazarı Eflâkî'nin rivayetine göre bir gün Mevlâna neş'eli bir anında iken çok
                          sevdiği ve yanından hiç ayırmadığı Hüsamettin Çelebi kendisine talebelerin Feridüddin Attar'ın
                          Mantık-ül-tayr ve Hakim Sinaî'nin İlâhîname'sini okuduklarını, binaenaleyh bunlara benzer bir eser
                          hazırlamasını arzu ettiğini söyler; bunun üzerine Mevlâna sarığının kenarından çıkardığı bir
                          kâğıdı Çelebi'ye uzatarak böyle bir esere başlamış olduğunu gösterir. Bu kâğıt Mevlâna'nın kendi
                          eliyle  yazdığı ve

                                                          Ham adam olgun adamı anlamaz;
                                                          O halde sözü kısa kesmek lâzım.

                          beyit ile biten, ilk onsekiz beyittir; Mesnevî'nin alt tarafı Mevlâna'nın Hüsamettin Çelebi'ye
                          yazdırması sureti ile ve bazı aralarla on senede tamamlanmıştır.

                         On beşinci asır İran şâirlerinden Molla Cami, Mesnevî'nin önemini ve Mevlâna'nın büyüklüğünü
                          şu kıt'a ile ifade ediyor:

                          O, manevî âlemin hükümdarıdır.
                          Onun şahsiyetinin delili olarak Mesnevî' yi göstermek kâfi.
                          Ben bu yüksek şahsiyetin vasfında ne söyleyeyim :
                          O, peygamber değil, fakat elinde kitabı var.

                
                                                                                                                     Konya Halkevi Kültür Dergisi
                                                                                                                             Mevlâna Özel Sayısı
                                                                                                                                           1943